Dwór w Łubowicach – zapomniana rezydencja na szlaku gnieźnieńskim

W sercu Wielkopolski, w gminie Kiszkowo (powiat gnieźnieński), leży niewielka wieś Łubowice. Choć miejscowość ta nie krzyczy z turystycznych folderów, kryje w sobie ślad dawnej świetności ziemiańskiej – XIX-wieczny dwór, otoczony zabytkowym parkiem. To miejsce, które mimo upływu lat i zmiennych kolei losu, wciąż opowiada historię swoich dawnych właścicieli.

Historia: Od Pągowskich do Spółki Parcelacyjnej

Dzieje majątku w Łubowicach są nierozerwalnie związane z losami polskiego ziemiaństwa w czasach zaborów. W połowie XIX wieku wieś należała do rodziny Pągowskich. To tutaj gospodarował m.in. Melchior Pągowski, a później majątek przeszedł w ręce Kazimierza Węclewskiego, działacza społecznego i nowoczesnego rolnika, który wcześniej zarządzał dobrami w Górze pod Śremem.

To właśnie z inicjatywy Węclewskiego lub w czasach mu bliskich (lata 80. XIX wieku) powstał obecny dwór. Miał on być wygodną siedzibą dla rodziny, a jednocześnie centrum nowoczesnego gospodarstwa.

Historia własności była jednak dynamiczna. W 1891 roku majątek zakupił dr Władysław Szulczewski dla swojego syna Stanisława. Niestety, już na początku XX wieku, w 1909 roku, dobra te nabyła spółka parcelacyjna, co zapoczątkowało podział gruntów. Po II wojnie światowej, jak wiele podobnych obiektów, dwór i resztówka stały się własnością państwową, a we wsi zawiązano rolniczą spółdzielnię produkcyjną.

Architektura: Skromna elegancja

Dwór w Łubowicach nie jest pałacem ociekającym barokowym złotem. To przykład typowej, solidnej siedziby ziemiańskiej z 2. połowy XIX wieku. Budynek został wzniesiony na planie prostokąta, jest parterowy, ale posadowiony na wysokim podpiwniczeniu, co dodaje mu powagi.

Charakterystyczne cechy to:

• Dwuspadowy dach z naczółkami, kryjący użytkowe poddasze.

• Symetryczna fasada, w której centrum znajdowało się wejście główne, poprzedzone schodami (niezbędnymi ze względu na wysokie piwnice).

• Skromny detal architektoniczny – gzymsy i opaski okienne, z których część przetrwała do dziś.

• Oryginalna stolarka drzwiowa (jeśli zachowała się do naszych czasów) – dwuskrzydłowe drzwi z nadświetlem.

Park: Zieloni świadkowie historii

Dwór otacza park krajobrazowy, założony równolegle z budową rezydencji (ok. 1880 r.). Choć dawny układ alejek mógł ulec zatarciu, park wciąż skrywa prawdziwe skarby przyrody. Znajdują się tu drzewa o wymiarach pomnikowych, w tym potężne dęby szypułkowe. Najokazalszy z nich nosi imię „Kazimierz Wielki” (obwód ok. 378 cm), a towarzyszą mu mniejsze dęby: „Jan”, „Józef” i „Marian”.

Stan obecny

Dziś dwór w Łubowicach jest cieniem dawnej świetności. Przez lata pełnił funkcje mieszkalne dla kilku rodzin, co z jednej strony pozwoliło mu przetrwać, ale z drugiej – bez generalnego remontu konserwatorskiego – doprowadziło do zatarcia wielu stylowych cech. Część gospodarcza folwarku (stajnia, obora, spichlerz z 1920 r.) również stanowi element tego historycznego założenia.

Odwiedzając Łubowice, warto spojrzeć na ten obiekt nie tylko jak na stary budynek, ale jak na pomnik pracy organicznej wielkopolskich ziemian, którzy w trudnych czasach budowali tu nowoczesne rolnictwo i polskość.