Dwór w Dąbrówce – Śladami rodziny von Tempelhoff. Historia ukryta w szkolnych murach

Zaledwie kilkanaście kilometrów od centrum Poznania, w dynamicznie rozwijającej się gminie Dopiewo, stoi budynek, który na pierwszy rzut oka może nie przypominać klasycznego polskiego dworku. To dawna siedziba rodu von Tempelhoff w Dąbrówce – miejsce, gdzie historia pruskiego ziemiaństwa splata się z teraźniejszością tętniącej życiem szkoły.

Dąbrówka (powiat poznański) kojarzona jest dziś głównie z nowymi osiedlami. Warto jednak zboczyć z głównej trasy, by zobaczyć jeden z najlepiej zachowanych zespołów dworsko-parkowych w tej okolicy, który kryje w sobie tajemnicze ruiny i historię sięgającą XIX wieku.

Nieoczywista architektura

Dwór w Dąbrówce nie wita nas kolumnowym portykiem ani łamanym dachem polskim, do jakich przyzwyczaiła nas wielkopolska prowincja. Budynek wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku (ok. 1880 r.) reprezentuje styl eklektyczny, zbliżony formą do okazałej podmiejskiej willi.

Jest to budowla murowana, piętrowa, nakryta rzadkim w tamtych czasach na wsi płaskim dachem. Surową bryłę urozmaicają detale architektoniczne – gzymsy i boniowania. Choć przebudowywany, obiekt zachował swój rezydencjonalny charakter.

Tempelhoffowie – dziedzice Dąbrówki

Majątek w Dąbrówce od lat 30. XIX wieku aż do końca II wojny światowej należał do rodziny von Tempelhoff. Byli to ziemianie wyznania ewangelickiego, którzy mocno wpisali się w krajobraz lokalnej społeczności.

Warto pamiętać, że historia Wielkopolski to historia pogranicza. Tempelhoffowie, mimo niemieckiego pochodzenia, utrzymywali relacje z polskimi sąsiadami. Ciekawostką jest fakt, że rodzina ta – będąc protestantami – współfinansowała budowę katolickiego kościoła w pobliskim Skórzewie, co świadczy o ich pozycji i lokalnych powiązaniach. Ostatnim właścicielem majątku przed 1945 rokiem był Kurt von Tempelhoff.

Tajemnica w parku: Mauzoleum

Dwór otoczony jest parkiem krajobrazowym o powierzchni ponad 3 hektarów, w którym zachował się piękny starodrzew (dęby, lipy, platany). Jednak to, co przyciąga poszukiwaczy historii, ukryte jest w głębi zieleni.

Znajdują się tam malownicze ruiny neogotyckiej kaplicy grobowej (mauzoleum) rodziny von Tempelhoff.

• Dawniej budynek wieńczył krzyż, a wewnątrz znajdowały się tablice inskrypcyjne.

• Po wojnie kaplica została zdewastowana i popadła w ruinę.

• Współcześnie teren został uporządkowany przez gminę i stowarzyszenia historyczne – ruiny zabezpieczono i opatrzono tablicą informacyjną, tworząc miejsce refleksji nad dawnymi mieszkańcami tych ziem.

Nowe życie zabytku

W przeciwieństwie do wielu dworów, które po 1945 roku zostały rozebrane lub niszczeją do dziś, dwór w Dąbrówce miał sporo szczęścia. Po wojnie pełnił różne funkcje, by ostatecznie stać się siedzibą oświaty.

Obecnie w budynku mieści się Szkoła Podstawowa im. Kazimierza Nowaka. Choć wnętrza zostały dostosowane do potrzeb uczniów, sama bryła budynku jest zadbana i tętni życiem. Patron szkoły, słynny podróżnik z Wielkopolski, symbolicznie łączy historię tego miejsca z ciekawością świata, jaką zaszczepia się tu nowym pokoleniom.

Informacje praktyczne

• Lokalizacja: ul. Malinowa 41, Dąbrówka (gmina Dopiewo).

• Dostępność: Budynek (szkołę) można oglądać z zewnątrz. Park jest terenem otwartym, dostępnym dla spacerowiczów. Do ruin mauzoleum prowadzi ścieżka przez park.