Kościół św. Jana Chrzciciela w Grzegorzewie – perła drewnianej architektury sakralnej Wielkopolski

Lokalizacja

Kościół św. Jana Chrzciciela znajduje się w miejscowości Grzegorzew, w powiecie kolskim, w województwie wielkopolskim.
Położony jest w centrum wsi, przy drodze prowadzącej z Koła do Dąbia, w otoczeniu starych drzew i dawnego cmentarza przykościelnego.
Świątynia należy do parafii św. Jana Chrzciciela w dekanacie kłodawskim, należącym do diecezji włocławskiej.

Historia

Drewniany kościół w Grzegorzewie został wzniesiony w roku 1757 z fundacji miejscowej społeczności parafialnej i lokalnych właścicieli ziemskich.
Świątynia zastąpiła wcześniejszy, drewniany kościół z XVII wieku, który uległ zniszczeniu.
Budowla przez wieki była wielokrotnie odnawiana, zachowując jednak swój pierwotny kształt i układ przestrzenny.

W XIX wieku dobudowano kruchtę od frontu i niewielką zakrystię.
W 1933 roku przeprowadzono gruntowny remont konstrukcji ścian i więźby dachowej.
W latach 80. XX wieku dokonano wymiany gontowego pokrycia dachu oraz konserwacji polichromii.

Architektura

Kościół w Grzegorzewie to drewniana świątynia konstrukcji zrębowej, oszalowana pionowo, zbudowana na planie prostokąta z węższym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium.
Od frontu dobudowano wieżę konstrukcji słupowej, zwieńczoną barokowym hełmem z latarnią i krzyżem.

Dach kościoła jest dwuspadowy, kryty gontem.
Wnętrze nakryte jest płaskim stropem z dekoracją malarską o motywach roślinnych i geometrycznych.
Belka tęczowa oddzielająca nawę od prezbiterium zwieńczona jest barokowym krucyfiksem z XVIII wieku.

W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Jana Chrzciciela, patrona świątyni, w otoczeniu rzeźb świętych Piotra i Pawła.
Dwa ołtarze boczne – Matki Bożej Różańcowej i św. Józefa – pochodzą z XVIII wieku.
Zachowały się również ambona, chrzcielnica i konfesjonały w stylu barokowym.

Otoczenie

Kościół otoczony jest starym cmentarzem przykościelnym z zachowanymi nagrobkami z XIX wieku.
Całość ogrodzona jest kamiennym murem z bramą od strony południowej.
Nieopodal stoi drewniana dzwonnica z XIX wieku, kryta gontem, z trzema dzwonami.

Współczesność

Kościół św. Jana Chrzciciela w Grzegorzewie jest czynną świątynią parafialną i jednym z najstarszych zabytków drewnianych w regionie.
W ostatnich latach prowadzono prace konserwatorskie obejmujące odnowienie elewacji, konstrukcji dachu i ołtarzy.
Świątynia wpisana jest do rejestru zabytków (nr A-93 z 1960 roku).

Znaczenie kulturowe

Kościół w Grzegorzewie to wybitny przykład barokowej architektury drewnianej XVIII wieku w centralnej Wielkopolsce.
Jego harmonijne proporcje, malownicze położenie i bogate wyposażenie czynią go jednym z najpiękniejszych obiektów sakralnych tego typu w regionie.
Jest również ważnym punktem na Szlaku Drewnianych Kościołów Ziemi Kolskiej.