Kościół w Gościeszynie – historia, ślad Dachau i niezwykła budowa w czasach PRL na szlaku Pałuk
Lead: Położony w malowniczym regionie pogranicza Wielkopolski i Pałuk Gościeszyn kryje niezwykłą historię parafii sięgającą XIV wieku. Od średniowiecznych dóbr kapituły gnieźnieńskiej, przez dramatyczne losy kolejnych drewnianych świątyń, aż po brawurową, potajemną budowę obecnego murowanego kościoła w czasach PRL przez więźnia obozu w Dachau – ks. Szczepana Webera. To fascynujący cel wycieczki dla poszukiwaczy unikalnych historii i regionalnego dziedzictwa.
Lokalizacja i dojazd do Gościeszyna
Gościeszyn usytuowany jest w północno-wschodniej części Wielkopolski, w strefie historycznych Pałuk oraz niedaleko kompleksów leśnych nawiązujących do Puszczy Zielonki.
-
Dojazd samochodem: Dogodne trasy prowadzą z Gniezna, Wągrowca oraz okolicznych miejscowości regionu. Miejscowość jest łatwo dostępna drogami lokalnymi, co czyni ją idealnym przystankiem podczas krajoznawczej podróży po północnej Wielkopolsce.
-
Otoczenie: Wieś otoczona jest malowniczym, rolniczym krajobrazem, a w skład parafii wchodzą historyczne miejscowości: Gościeszyn, Budzisław, Cegielnia, Gołąbki, Ochodza, Jeziora oraz Owsiska.
Dzieje historyczne: od średniowiecza do świątyń drewnianych
Początki życia parafialnego w Gościeszynie sięgają odległych wieków średnich.
-
Średniowieczne początki (XIV wiek): Parafia w Gościeszynie wzmiankowana jest w dokumentach już z XIV wieku, a jej nazwa wiąże się z imieniem założyciela – Gościsza. Wraz z Budzisławiem miejscowość należała do dóbr kapituły gnieźnieńskiej, która około 1345 roku ufundowała tu pierwszy kościół parafialny. Pierwotnie wezwanie świątyni nosiło tytuł Zwiastowania NMP, a współcześnie brzmi ono Nawiedzenia NMP.
-
Kolejne wieki i zniszczenia: W 1747 roku kościół stał się na pewien czas świątynią filialną przyłączoną do Niestronna. W 1760 roku kapituła gnieźnieńska wzniosła nowy kościół drewniany w miejsce całkowicie zniszczonego poprzednika, przywracając mu godność parafialną. Ta konstrukcja ucierpiała jednak poważnie na początku XIX wieku wskutek silnego huraganu. Dzięki ofiarności parafian oraz oszczędnościom proboszcza ks. Karola Boromeusza de Heydena w 1826 roku postawiono kolejny kościół drewniany, którego wnętrze uroczyście przyozdobiono w 1880 roku za czasów ks. Ćwiklińskiego.
Heroiczna budowa w czasach PRL i ślub ks. Szczepana Webera
W połowie XX wieku zasłużony, drewniany kościół zaczął gwałtownie chylić się ku upadkowi – północna ściana obniżyła się, a w murach pojawiły się groźne pęknięcia.
-
Działalność bez zezwoleń: 31 marca 1959 roku rozebrano starą strukturę. Ówczesne władze komunistyczne wydały zgodę wyłącznie na remont starego budynku, odmawiając zatwierdzenia projektu nowej świątyni. W czasach kwitnącego socjalizmu podjęto jednak decyzję o wzniesieniu nowego kościoła bez wymaganych zezwoleń – czyn ten w tamtej rzeczywistości urastał do rangi aktu heroizmu.
-
Spełniona obietnica z Dachau: Budowę przeprowadził proboszcz ks. Szczepan Weber, człowiek o nadwątlonym w obozie koncentracyjnym Dachau zdrowiu. W piekle obozu złożył on ślub Matce Bożej: jeśli przeżyje, postawi kościół ku Jej czci. Słowa dotrzymał, a po ukończeniu budowy spoczął na przykościelnym cmentarzu. Świątynię poświęcił w 1959 roku biskup Biernacki, a kilka miesięcy później parafię wizytował Prymas Polski ks. kardynał Stefan Wyszyński.
Architektura i późniejsi duszpasterze
Obecny kościół w Gościeszynie to budowla bezstylowa, wyróżniająca się nietypowym ustawieniem ołtarza głównego od strony zachodniej (zamiast tradycyjnego kierunku wschodniego).
-
Posługa ks. Feliksa Dietricha (1967–2007): Przez cztery dekady proboszczem parafii był ks. Feliks Dietrich (mianowany kanonikiem gremialnym Kapituły Kolegiackiej w Kruszwicy). Za jego czasów powstała nowa wieża kościelna, drewniana dzwonnica oraz ścieżki z polbruku. Mimo trudnych chwil – takich jak kradzież obrazu w kwietniu 1992 roku i modlitw o jego odzyskanie – oddał parafii całe swoje życie, spoczywając ostatecznie obok poprzedników na cmentarzu.
-
Współczesność: Od 2007 roku dzieło poprzedników kontynuuje proboszcz ks. Henryk Sawiński, dbając o bieżące remonty, otoczenie i dziedzictwo duchowe tej wyjątkowej parafii.
Podsumowanie
Kościół w Gościeszynie to niezwykły pomnik wiary, niezłomności i historii. Połączenie średniowiecznych korzeni, dramatycznych losów drewnianych świątyń oraz brawurowej budowy w czasach PRL przez obozowego ocalałego sprawia, że jest to miejsce absolutnie wyjątkowe na mapie regionu z serwisem mapawielkopolski.pl.
Sorry, no records were found. Please adjust your search criteria and try again.
Sorry, unable to load the Maps API.
