Mauzoleum pw. św. Andrzeja Boboli

🏛️ Kaplica-Mauzoleum w Dzierżnicy – Pamięć o Ułanie

Mauzoleum w Dzierżnicy nie jest pomnikiem zbiorowej martyrologii z II wojny światowej (jak to w Gostyniu), lecz rodzinnym grobowcem w formie okazałej kaplicy, wzniesionym na cześć młodego bohatera I wojny światowej i powstania wielkopolskiego.

Geneza i Fundacja

Kaplica-mauzoleum powstała z inicjatywy Feliksa Wizego (delegata na Polski Sejm Dzielnicowy w 1918 r.), ówczesnego właściciela majątku Dzierżnica, po tragicznej śmierci jego syna.

• Upamiętniony: Andrzej Wize (1902–1919), syn Feliksa, był poznańskim gimnazjalistą, który w wieku 17 lat zgłosił się jako ochotnik do 1. Pułku Ułanów Wielkopolskich. Zmarł 28 lutego 1919 roku w Poznaniu, podczas służby wojskowej.

• Data Wzniesienia: Zrozpaczeni rodzice wznieśli to wspaniałe mauzoleum w pierwszej rocznicę śmierci syna, a jego poświęcenie odbyło się 28 lutego 1920 roku.

• Patron: Kaplica otrzymała wezwanie św. Andrzeja Boboli, patrona zmarłego syna. W osiem lat później, w 1928 roku, obok syna spoczął także Feliks Wize.

Architektura – Grecka Świątynia w Wielkopolsce

Obiekt wyróżnia się na tle wielkopolskiej architektury sakralnej ze względu na swój klasycystyczny charakter, nawiązujący do antycznych wzorców.

• Styl: Mauzoleum wzniesiono w formie przypominającej grecką świątynię (na planie koła lub prostokąta, nawiązując do tolosu lub peripterosu).

• Detale: Budowla otoczona jest wianuszkiem 18 kolumn kompozytowych, co nadaje jej niezwykłej monumentalności i elegancji. Na froncie kaplicy umieszczono białą marmurową tablicę upamiętniającą 19-letniego ułana Andrzeja Wizego.

Burzliwe Dzieje Grobowca

Mauzoleum przeżyło burzliwą historię, szczególnie w okresie powojennym:

• Profanacja: W 1945 roku, po zajęciu terenu przez Armię Czerwoną, szczątki Andrzeja i Feliksa Wize zostały wyrzucone z grobowca i sprofanowane przez Rosjan.

• Odbudowa Pamięci: Dzięki zaangażowaniu lokalnej ludności, szczątki ojca i syna pochowano ponownie za mauzoleum. Grób ten zdobi dziś głaz narzutowy z tablicą i Krzyżem Powstańczym, upamiętniający Andrzeja Wizego jako Powstańca Wielkopolskiego i jego ojca jako delegata na Sejm Dzielnicowy.

Mauzoleum pw. św. Andrzeja Boboli w Dzierżnicy, położone na skraju parku podworskiego, jest cennym świadectwem zarówno polskiej architektury klasycystycznej, jak i głęboko zakorzenionej w Wielkopolsce pamięci o bohaterach walki o niepodległość.

Powrót relikwi św. Andrzeja Boboli – 1938 to film o historycznym sprowadzeniu relikwii św. Andrzeja Boboli do Polski w 1938 roku.