Wiatrak drewniany Koszuty

Wiatrak koźlak z Jarosławca w Koszutach

Choć wiele osób odwiedzających Muzeum Ziemi Średzkiej w Koszutach kojarzy charakterystyczną sylwetkę wiatraka, nie każdy wie, że park dworski skrywa więcej niż jeden taki skarb. Obok starszego brata z Pięczkowa, dumnie prezentuje się wiatrak koźlak z 1783 roku, który został przeniesiony do Koszut z pobliskiego Jarosławca. To kolejny dowód na to, jak skuteczna relokacja może uratować dziedzictwo przed zapomnieniem.

Z Jarosławca do dworskiego parku

Wiatrak ten powstał w końcówce XVIII wieku, w czasach, gdy Wielkopolska była spichlerzem Europy, a setki koźlaków dominowały nad horyzontem każdej wsi. Przez blisko dwieście lat służył mieszkańcom Jarosławca, mieląc ziarno na mąkę siłą wiatru wiejącego nad średzkimi polami.

Podobnie jak w przypadku innych zabytków techniki rolniczej, po II wojnie światowej i mechanizacji rolnictwa, tradycyjne młyny wietrzne zaczęły tracić na znaczeniu. Decyzja o przeniesieniu obiektu do Koszut po 1970 roku była ratunkiem w ostatniej chwili. Dzięki wpisaniu go w strukturę Muzeum Ziemi Średzkiej, wiatrak zyskał drugie życie jako cenny eksponat architektury drewnianej.

Architektura i detale konstrukcyjne

Wiatrak z Jarosławca to klasyczna, solidna konstrukcja typu koźlak. Jego budowa opiera się na:

• Potężnym pionowym słupie (sztemblu), wokół którego obraca się cała bryła młyna.

• Drewnianym szalunku, który mimo upływu ponad dwóch stuleci, dzięki starannej konserwacji, wciąż chroni wewnętrzne mechanizmy.

• Zachowanym układzie napędowym, w tym wielkim kole palecznym, które przenosiło energię ze skrzydeł na kamienie młyńskie.

Symbol regionu i edukacja

Obecność dwóch wiatraków w jednym miejscu (z Pięczkowa i Jarosławca) sprawia, że Koszuty stają się swego rodzaju mikro-skansenem młynarstwa. Pozwala to turystom i grupom szkolnym na bezpośrednie porównanie detali konstrukcyjnych oraz zrozumienie ewolucji technicznej tych budowli.

Wizyta przy wiatraku z Jarosławca to nie tylko lekcja historii, ale i chwila wytchnienia w pięknym otoczeniu. To miejsce przypomina, że dbałość o detale i ratowanie nawet najbardziej zniszczonych obiektów pozwala zachować duszę regionu dla przyszłych pokoleń.